مهریه در ایران ، بازنمای عدم وجود اطمینان لازم در جامعه ایست که در آن ازدواج امنیت اقتصادی دختر را وابسته به مردی می کند که از آزادی بیشتری برای خروج از ازدواج ناموفق ، برخوردار است . آزادی عمل زن برای خروج از یک ازدواج نامطلوب نه تنها بیشتر وابسته به خواست و تمنای مرد است . بلکه از محدودیت های قانونی و فقهی بیشتری نیز برخوردار است . حتی در طلاق خلعی که زن به واسطه اکراه از شوهر بخشی یا کلی از مهریه یا سایر حقوقش راباید بذل کند تا شوهروی را مطلقه سازد باز رضایت و موافقت شوهر لازم است ، که نگارنده بر این عقیده است که به کار بردن لفظ طلاق توافقی که در میان مردم و مقامات قضایی متداول گردیده از جمله اغلاط اصطلاحی است که می بایستی از به کار بردن آن اجتناب کرد . حتی در مواردی که به استناد شروط پذیرفته شده در بند نکاحیه مبنی بر اینکه در صورت ازدواج مجدد شوهر بدون اجازه همسر ، زن می تواند با حضور در دادگاه و ارائه دادخواست طلاق خود را مطلقه سازد ، مشاهده می شود برای اجرای این حق مشروع و قانونی نیز زن مکلف می شود تمام یا بخشی از مهریه خویش رابه شوهر بذل کند تا حکم طلاق صادر شود .
افزایش مهریه ها نه تنها نمایانگر کاهش ضریب امنیت اجتماعی و اقتصادی ازدواج است بلکه جلوه ای است از عدم کارایی توصیه های صرف اخلاقی و سیاست های آمرانه و بی تدبیرانه بخشی از طبقه حاکمیت ، در حوزه دین و سیاست و مدیریت ، که می خواهد با ادبیات قرن های گذشته ، با آحاد جامعه سخن بگوید واو را در مقابل ناملایمات و طوفان زندگی به آرامش فردای نامعلوم و نا محسوس ، با اعمال محدودیت های غیر منطقی ، موجبات بقا و تقویت زندگی مردم را فراهم سازد !!!
و این راز تمامی بحران پیش رو است که خانواده ها ی دختر دار و به تبع ایشان ، دختران و زنان از مهریه به عنوان ابزاری برای کاهش میزان عدم امنیت استفاده می کنند و در مقابل پسران هم برای فرار از حریم های این چنینی اصولا قید ازدواج را می زنند و وضع این گونه می شود که می گویند .
نگاهی کوتاه به آمار تطبیقی ازدواج در سطح جهانی نشان می دهد که کاهش ازدواج و دیر کرد انعقاد آن ناشی از متغیرهای عمومی است که هم در سطح بین الملل و هم در جامعه خودمان وجود دارند .
رشد فزاینده تعداد دختران تحصیل کرده
ورود فزاینده و سریع زنان به بازار کار
افزایش سن ازدواج دختران
افزایش سن بارداری در میان زنان مزدوج
کاهش تعداد فرزندان در همه خانواده ها به ویژه خانواده های تحصیل کرده
افزایش آگاهی اجتماعی و دانش عمومی نسبت به توانمندی زنان برای نقش آفرینی و نقش
پذیری در سطح جامعه
افزایش انتظارات خانوادگی از ازدواج و داشتن فرزند
حرفه ای شدن بسیاری از خدمات خانوادگی و انتقال آنها به سازمان های خدماتی در خارج از خانواده
افزایش مهاجرت های شغلی و حرفه ای حتی توسط زنان و عوامل جزئی تر .
به این عوامل باید متغیرهای مخصوص ایران را افزود مانند :
افزایش قیمت ها و هزینه سنگین زندگی
اقتصاد بیمار و تورم زا که هر روز زندگی اقتصادی را نا مطمئن تر و غیر قابل پیش بینی تر می کند
میزان نرح بالای بیکاری
افزایش شکاف طبقاتی
گسست های فزاینده سنتی و تحصیلی بین دختران و پسران
مهاجرت های گسترده ایی که بافت جامعه ایرانی را دگرگون کرده و انتظارات اجتماعی را بالا برده است و قوانین حاکم بر ازدواج که اختیارات زیادی را به مردان سپرده و زنان را اسیر اراده و خواست های آنان می کند .
بنا براین افزایش نرخ مهریه فقط یکی از چند عامل مهمی است که به تاخیر و کاهش ازدواج می انجامد . عوامل زیر بنایی مثل اقتصاد ، فرهنگ و قوانین مدنی و فضای حاکم بر آراء و فتاوای فقها و حقوقدانان در خصوص شخصیت و حقوق زن و یکپارچه نگریستن به تمامی ارکان و اعضای جامعه ، نقش مهمتری را به عهده دارد .
ادامه دارد
